Toro
Het opkomende pareltje uit Spanje
Rioja, Ribera del Duero
en... Toro?
Muga Prado Enea Gran Reserva. Vega Sicilia Único. López de Heredia Viña Tondonia. Pingus.
Misschien ken je deze namen. Misschien heb je er wel eens een op tafel gehad, of gezien in een wijnhandel en stilgestaan (en geschrokken) bij de prijs.
Ze hebben twee dingen gemeen. 1, Ze zijn allemaal op basis van Tempranillo, Spanje's meest bekroonde rode druif. 2, ze zijn peperduur. Een fles Vega Sicilia Único kost je al snel €300,-. Pingus gaat voor €500,- of meer. Zelfs een instapper Muga Prado Enea tikt al de €40,- aan.
En dat is prima. Die prijzen zijn verdiend (nouja, in sommige gevallen). Dit zijn grootse wijnen van grootse wijnhuizen, met decennia aan reputatie achter zich in de meest bekroonde en gewilde gebieden van Spanje.
En tijdens een goed glas rode wijn op een grijze zomeravond stelde ik mijzelf de vraag:
“Wat als er een regio is die dezelfde druif maakt, en dat voor een fractie van de prijs? En wat als bijna niemand dat weet?”
Ik ging op onderzoek uit. Laat me je vertellen over Toro.
Waar ligt Toro eigenlijk?
Toro ligt tussen Rueda en het noorden van Portugal
via Wine Geography (winegeography.com)
Pak de kaart erbij en zoek Madrid. Ga omhoog naar het noorden. Je ziet een groot, leeg plateau: Castilla y León. Hier liggen Ribera del Duero en Rioja. Ga nu naar links, richting Portugal. Vlak voor de grens, langs de Río Duero, ligt Toro in de provincie Zamora.
Dat is het. Een klein gebied in de provincie Zamora, op een hoogte van zo'n 620 tot 870 meter boven zeeniveau. De Duero stroomt er langs en geeft de regio haar naam, en haar ziel.
Het klimaat is extreem: in de winter zakt het tot -11°C. In de zomer stijgt het naar 37°C. Qua neerslag krijgt Rioja 633mm in 2025. Ribera del Duero zo'n 514mm. En toro maar 429mm. Ter vergelijking: in Amsterdam halen we 844mm in 2025 (Climate data, 2026). De wijngaarden worden door niets beschermd. Geen zee voor verkoeling, geen bergen vlakbij. Alleen een enorm, open plateau waar de zon hard op schijnt. De ondergrond is dan ook voornamelijk zand. Het lijkt bijna op een woestijn.
Een kathedraal in Zamora, Spanje via photographer: Paul M.R. Maeyaert; www.pmrmaeyaert.eu; © Paul M.R. Maeyaert; polmayer@yahoo.es
Dat klinkt niet aangenaam. Voor een wijnstok is het dat ook niet. Een druif als Pinot Noir zou hier niet kunnen overleven. Tinta de Toro is gespecialiseerd in dit extreme klimaat, en kan hier daarom floreren.
De extreme temperatuurverschillen tussen dag en nacht, soms wel meer dan 20 graden, zorgen ervoor dat de druiven langzaam rijpen en hun zuren behouden. Dat geeft Toro-wijnen iets wat je niet verwacht bij zulke kracht: frisheid, structuur en persoonlijkheid.
Tinta de Toro: niet zomaar een tempranillo
Tempranillo is overal in Spanje. In Rioja heet het Tempranillo. In Ribera del Duero Tinto del País. In Portugal Tinta Roriz. En, in Toro Tinta de Toro.
Dit is niet zomaar een andere naam, Tinta de Toro is genetisch echt anders. Het is namelijk een mutatie van de Tempranillo druif (Viniou, z.d.). Dikkere schillen, langere groeicyclus, hogere phenolische rijpheid, en kleinere bessen met meer concentratie. Het is een soort achterneef van de Tempranillo die eeuwenlang geïsoleerd heeft geleefd in een van de meest extreme klimaten van Spanje (Tinta De Toro - Grape Variety | Peñín - Penin Guide Online, z.d.)
En natuurlijk moeten we het over Phylloxera hebben.
Aan het eind van de 19e eeuw verwoestte de phylloxeraluis vrijwel alle wijngaarden van Europa. De luis vreet wijnstokwortels aan en doodt de plant. Hierdoor zijn veel wijngaarden om het leven gekomen en zelfs druivensoorten uitgestorven. Een paar knappe koppen hebben dit weten op te lossen door de druiven te enten op Amerikaanse wortelstokken, die resistent zijn tegen Phylloxera. Vrijwel elke wijnstok in Europa staat vandaag de dag op ‘geleend’ hout uit Amerika.
Met nadruk op vrijwel elke. De bodem in Toro is vrijwel volledig zand, en phylloxera kan niet overleven in zand. Het is dan ook geen wonder dat we veel oude wijnstokken tegenkomen in Toro: sommige wel meer dan 130 jaar oud. En hoe ouder de wijnstok, des te minder druiven die aan de plant groeien, des te intenser de druiven die wel groeien.
Oude wijnstokken via Unsplash+ José Daniel Yuste Galán
Toro vs. Rioja vs. Ribera del Duero
Dan is nu de vraag: wat maakt Toro anders dan die twee grote namen?
Rioja ken je. Voornamelijk Tempranillo. Soms wat speciale druiven toegevoegd zodat de wijn beter oud wordt. Toegankelijker en vaak wordt er veel hout gebruikt. Met name Amerikaans eiken. Daardoor krijg je een verfijnd mondgevoel met veel tonen van vanille, kokos, kruidnagel en kaneel. De wijnregio die op elke kaart staat en in elk restaurant op de lijst staat. Rioja is de veilige keuze.
Ribera del Duero is de ambitieuze broer. Je komt hier bijna niets anders tegen dan Tempranillo. Steviger, donkerder, meer zwart fruit. Hoger gelegen, ruwer klimaat. Veel meer tannines en structuur. Vega Sicilia en Pingus, onbetwist een paar van de meest gerenommeerde wijnhuizen van Spanje, komen hier vandaan. Dat zegt alles over de reputatie.
En dan Toro.
Tinta de toro is zoals de Tempranillo, maar dan extremer. De Tinta de Toro geeft meer kleur, meer tannine en meer alcohol. Maar dankzij de hoge ligging en de temperatuurverschillen tussen dag en nacht in Toro (zoals een woestijn) behoudt de wijn ook frisheid. De hoge concentratie oude wijngaarden zorgen voor een grote oplage aan intense, prachtige wijnen. Prijskwaliteit is het mijn favoriete regio. Maar bijna niemand heeft het over Toro. En dan hoor ik je denken: “waarom niet?”
| Kenmerk | Rioja | Ribera del Duero | Toro |
|---|---|---|---|
| Belangrijkste druif | Tempranillo (vaak aangevuld met Garnacha, Graciano of Mazuelo) | Vrijwel uitsluitend Tempranillo (Tinto del País) | Tinta de Toro |
| Klimaat | Gematigd, met Atlantische en Mediterrane invloeden | Continentaal met warme dagen en koele nachten. Grootste temperatuurschommelingen per dag | Droger en heter continentaal. Grootste temperatuurverschillen tussen winter en zomer |
| Hoogte wijngaarden | ± 300 tot 700 m | ± 720 tot 950 m | ± 620 tot 870 m |
| Jaarlijkse neerslag | Relatief hoog (± 633 mm) | Gemiddeld (± 514 mm) | Laagste van de drie (± 429 mm) |
| Leeftijd wijnstokken | Gemengd, veel stokken van 20 tot 50 jaar | Overwegend 20 tot 50 jaar | Veel oude, vaak ongeënte wijnstokken van 80 tot ruim 100 jaar oud |
| Body | Medium tot vol | Vol | Vol tot zeer vol |
| Smaakprofiel | Rood fruit, kersen, bramen en pruimen. Duidelijke houttonen | Diep fruit, bramen, zwarte kersen en blauwe bessen. Fruitiger dan Rioja | Voller en steviger fruit. Bramen, cassis, zwarte pruimen en rijpe zwarte kersen |
| Houtgebruik | Vaak duidelijk aanwezig. Veel Amerikaans eiken, tegenwoordig ook Frans eiken | Meestal Frans eiken, subtieler geïntegreerd. Meer nadruk op fruittonen | Afhankelijk van producent. Krachtige wijnen kunnen veel hout goed verdragen |
| Tannines | Gemiddeld | Hoog | Hoog tot zeer hoog |
| Alcoholpercentage | ± 13 – 14,5% | ± 14 – 15% | ± 14 – 15,5% |
| Algemene stijl | Gemaakt om langer te bewaren. Veel houttonen als basis | Krachtig, gestructureerd en complex. Veel Crianza's goed te drinken op jongere leeftijd | Zeer krachtig en geconcentreerd door oude wijnstokken. Kunnen uitstekend ouder worden |
Waarom weet dan bijna niemand van toro?
Goede vraag.
Het antwoord is niet ingewikkeld: reputatie heeft weinig met kwaliteit te maken. Het heeft alles te maken met marketing, geschiedenis en vraag.
De wijnwereld draait op schaarste. Vraag en aanbod bepalen de prijs, maar het is met name de vraag die de prijs drijft. En vraag creëer je niet met kwaliteit alleen. Je creëert het met verhalen, met namen en met jarenlange aanwezigheid in de juiste restaurants en de juiste bladen.
Rioja heeft geschiedenis. Op 6 juni 1925 werd de DO Rioja officieel erkend via een Koninklijk Besluit de eerste en oudste DO van Spanje (Haley, 2025). Een eeuw aan export, internationale persaandacht en restaurantlijsten bouwt een naam die je niet zomaar inhaalt.
Ribera del Duero is jonger als DO. Deze regio is pas officieel erkend sinds 1982. Maar al snel werd de regio op de kaart gezet door een handvol producenten met de juiste aandacht op het juiste moment. Vega Sicilia en Pingus veroverden de harten van alle wijnliefhebbers wereldwijd met hun Tempranillo’s.
Toro had dat moment bijna. Numanthia's Termanthia 2004 ontving een perfecte 100 punten van Jay Miller van Robert Parker's Wine Advocate. Er zijn tot deze dag maar negen wijnen die deze score hebben behaald (McCabe, 2025). Maar Toro heeft deze aandacht niet vast kunnen houden en is langzaam weer in vergetelheid geraakt.
Daarnaast speelde de stijl mee. Decennialang maakte Toro ruwe, overgeëxtraheerde bulkwijn. Hoge alcohol, agressieve tannines en weinig finesse. Er werd zelfs gezegd dat je Numanthia’s Termanthia van 100 punten beter met mes en vork kon eten dan kon drinken door de extreme tannine en houtlagering desondanks de perfecte score. De regio had een slechte naam en die naam bleef hangen, ook lang nadat de kwaliteit dramatisch verbeterde.
En dat is precies waarom de prijs zo laag is. Niet omdat de kwaliteit het niet waard is. Maar omdat de vraag nog niet volgt met de kwaliteit die ze leveren.
Wat krijg je in het glas?
Een Toro is geen subtiele wijn. Dat is het ook nooit geweest en dat zal het ook nooit worden. Donker van kleur, vol van body, relatief veel alcohol en tannines. De wijn heeft veel weg van zwart fruit: denk cassisbessen, bramen en pruimen. Daarbij complexiteit dat doet denken aan leer, en wat aards. Veel wijnen krijgen minimaal een beetje houtopvoeding. De wijn van van oude wijngaarden langere opvoeding. En dat kan de smaak en intensiteit goed hebben. Tonen van specerijen zoals vanille, kokos, karamel, pure chocolade, cacao, kruidnagel en kaneel.
Door de intensiteit van de druiven, de hoge tannines en de stevige zuren kunnen deze wijnen ook elegant ouder worden. Het levert dan een beetje van haar fruit in, om vervolgens extra complexe lagen te creëren als walnoot, tijm, olijventapenade en balsamico.
Wat je niet verwacht bij zo’n wijn is de frisheid. Maar die is er wel, dankzij het woestijnachtige klimaat van het plateau en de oude wijnstokken die van nature lage opbrengsten geven en daarmee concentratie geven zonder te smaken naar een potje jam uit de Albert Heijn.
Wie moet tinta de toro proberen?
Eerlijk gezegd, iedereen.
Ik heb deze blog niet geschreven om iets te verkopen. Ook al verkopen wij op dit moment een wijn in ons assortiment uit Toro: Platón van Bodegas Divina Proporción (natuurlijk 100% Tinta de Toro). Het is juist andersom: ik ben verliefd geworden op Toro omdat ik dit pareltje heb mogen vinden op mijn wijnreis.
Bodegas Divina Proporción is een van de jongste en, naar mijn mening, meest interessante wijnhuizen van Toro. De naam verwijst naar de Gulden Snede: het idee dat perfecte balans bestaat, en dat je die kunt bereiken. Dat is precies wat ze nastreven in hun wijn. Kracht en elegantie in perfecte balans.
Probeer een keer een Toro in een restaurant of een wijnzaak. Je zal niet teleurgesteld zijn.
Wijnhuis: Bodegas Divina Proporcion
Herkomst: Spanje, Toro
Druivensoort: Tinta de Toro (lokale tempranillo)
Inhoud: 75 cl
Serveertemperatuur: 16–18°C
Rijpingspotentieel: nu tot 10 jaar
Alcoholpercentage: 15%
Een krachtige Toro van meer dan 100 jaar oude Tinta de Toro stokken. Intens en geconcentreerd met rijpe pruim, zwarte kers en duidelijke invloeden van Amerikaans eiken: melkchocolade, vanille, kokos. Volle body en stevige tannines zorgen voor een stevige gebalanceerde struktuur met een lange, gelaagde afdronk.
Conclusie
Terug naar het begin. Muga, Vega Sicilia, López de Heredia en Pingus. Grote namen met nog grotere prijskaartjes. En ergens in een semi-vergeten hoek van Castilla y León, op een zandvlakte die eruitziet als een woestijn, groeit een druif op wijnstokken met geschiedenis. Een druif die de phylloxera overleefde. Een druif die op kan tegen haar veel bekendere buren. En een druif die een fractie kost.
De wijnwereld beloont niet altijd kwaliteit, het beloont bekendheid en naam. Toro heeft de kwaliteit al lang. De bekendheid en hoge prijs nog niet. En die gaat, naar mijn mening, veranderen in de loop der jaren.
Climate Data. (2026). Toro climate: weather Toro & temperature by month. https://en.climate-data.org/europe/spain/castile-and-leon/toro-27808/
Gatinois, L. (2021). Explore Wine Maps: World. Amble Wine.
Haley, E. (2025, May 29). 1925 - Shop Rioja. Shop Rioja. https://shoprioja.com/rioja100years/year-1925/
McCabe, D. (2025, March 31). FINE WINE HAS MANY FACES: Exploring bodegas Numanthia. IX Magazine. https://internationalexcellence.co.uk/luxury-magazine/travel/cars/lifestyle/fine-wine-has-many-faces-exploring-bodegas-numanthia
Tinta de Toro - Grape variety | Peñín - Penin Guide online. (n.d.). https://guiapenin.wine/en-tinta-de-toro?take=15&orden=desc
Viniou. (n.d.). Viniou. https://www.viniou.com/grape-varieties/178_tinta-de-toro